Scope 10 en Scope 12 in een gebouw uit 1930 in Lisse: oud gebouw, nieuwe techniek

Een onderwijsinstelling in Lisse zit in een gebouw uit 1930 van ongeveer 680 m², met lokalen, een beeldhouwlokaal, kantoren en opslag. Op het platte dak liggen zonnepanelen. De verzekeraar vroeg om twee inspecties: Scope 10 voor de elektrische installatie van het gebouw en Scope 12 voor de zonnestroominstallatie. Ik heb ze gecombineerd in één bezoek.

Dit soort gebouwen vind ik interessant. De installatie is in de loop van bijna honderd jaar steeds aangepast en uitgebreid, en daar zijn later nieuwe technieken zoals zonnepanelen bij gekomen.

Elk deel wordt getoetst aan de norm van zijn tijd

Een installatie in een oud gebouw hoeft niet in zijn geheel aan de nieuwste NEN 1010 te voldoen. Er geldt een rechtens verkregen niveau: elk deel van de installatie wordt getoetst aan de versie van NEN 1010 die gold toen dat deel werd aangelegd. In dit gebouw heb ik de oudere delen getoetst aan NEN 1010:1962, en het deel dat in 2017 is vernieuwd aan NEN 1010:2015. Een oude verdeler hoeft dus niet opeens aan de eisen van nu te voldoen, maar een recente uitbreiding wel aan de norm van het moment waarop die is aangelegd.

Scope 10: de installatie van het gebouw

Bij de Scope 10-inspectie vond ik 12 constateringen: 7 serieus, 4 gering, en 1 punt waarvoor nader onderzoek nodig is.

In de verdeler

• De adereinden van de krachtstroomleiding waren niet correct afgewerkt.
• Op één groep mat ik een te lage isolatieweerstand, onder de grenswaarde van 0,23 MΩ. Dat betekent dat er ergens in die groep een isolatiefout kan zitten.

In het gebouw

• In het beeldhouwlokaal was de randaarde van een wandcontactdoos niet aangesloten.
• Bij twee wandcontactdozen buiten was de impedantie te hoog. Door weer en wind waren de randaardecontacten gecorrodeerd, waardoor de aarde geen goed contact meer maakte. Bij een fout schakelt de beveiliging dan niet snel genoeg uit.
• Drie wandcontactdozen zaten op of vlakbij brandbaar materiaal.
• Een wandcontactdoos zat niet goed vast, en bij de trap naar de zolder ontbrak een deksel.

Voor het beeldhouwlokaal heb ik nader onderzoek geadviseerd. Aan het plafond hangt verlichting, en tussen die verlichting is een dunne stof aangebracht. Die stof lijkt brandbaar, en ik kon er zelf niet bij. Wat voor stof het is en waarom die daar hangt, moet worden uitgezocht voordat de situatie goed kan worden beoordeeld.

Scope 12: de zonnepanelen op het dak

Bij de zonnestroominstallatie vond ik 26 constateringen: 3 serieus en 23 gering. Er hangen twee omvormers van verschillende merken.

Documentatie ontbrak bijna volledig
Bij een Scope 12-inspectie hoort documentatie: basisgegevens, contactgegevens van ontwerper en installateur, een eendraadschema, een legplan, een stringplan, datasheets, een ballastplan en het akkoord van een constructeur. Hier was die documentatie niet beschikbaar. De installatie was aangelegd onder een vorig bestuur, en het huidige bestuur kon de gegevens niet meer terugvinden of opvragen. Elk ontbrekend document is een constatering. Belangrijker: zonder ballastplan en constructieberekening is niet vast te stellen of het dak en de ballast zijn berekend op de panelen.

Op het dak

• Alleen het eerste veld was vereffend. Van het tweede, grotere veld liep geen vereffeningskabel terug naar binnen. Waar wel vereffening was, was die niet deugdelijk bevestigd en was een kabel voor binnen gebruikt. Die kabel was buiten al aan het oxideren.
• Kabels en stekkers lagen op het hele dak los op de grond, en buizen waren niet goed bevestigd.
• Plus en min liepen niet gescheiden.
• Een deel van de panelen ligt binnen 2,5 meter van een lichtstraat. Volgens het Technisch Document 18 van SCIOS is 2,5 meter een gepaste afstand tot lichtstraten en brandscheidingen. Een kortere afstand wordt als opmerking in het rapport vermeld.

Bij de omvormers

• De aardlekautomaat voor een van de omvormers was te licht voor die omvormer.
• De omvormers hingen te dicht bij elkaar, niet volgens de specificaties van de fabrikant.
• Stekkers waren niet goed aangedraaid, en stekker en contrastekker pasten niet bij elkaar. NEN 1010 schrijft voor dat stekker en contrastekker van hetzelfde merk en type zijn. Het Technisch Document 18 van SCIOS noemt daarnaast een beperkt aantal geteste combinaties die de inspecteur mag accepteren.
• Labels op stroomketens en schakelaars ontbraken.

Waarom combineren slim is

Scope 10 en Scope 12 zijn twee aparte inspecties met elk een eigen rapport en een eigen beoordeling. Maar in één bezoek is er maar één keer toegang nodig tot het dak, de technische ruimte en de lokalen. Voor een onderwijsinstelling met lessen en cursisten scheelt dat planning en overlast.

De les voor eigenaren van oudere gebouwen

1. Verzamel de documentatie van uw zonnepanelen. Vraag de installateur om het legplan, stringplan, eendraadschema en ballastplan. Heeft u die niet, dan levert dat bij Scope 12 constateringen op.
2. Let op uitbreidingen. In oude gebouwen zie ik vaak contactdozen die later zijn bijgeplaatst, soms zonder randaarde of op brandbaar materiaal. Elke uitbreiding moet voldoen aan de norm die gold toen die werd aangelegd.
3. Bewaar de documentatie bij een bestuurswissel. Bij verenigingen, stichtingen en VvE's raken gegevens makkelijk zoek als het bestuur wisselt. Bewaar ze op een vaste plek.
4. Combineer de inspecties. Als uw verzekeraar om Scope 10 en Scope 12 vraagt, laat ze dan in één bezoek uitvoeren.

Meer weten? Lees over de Scope 10 keuring, de Scope 12 keuring en het verschil tussen Scope 8, 10 en 12.

Veelgestelde vragen

Kunnen Scope 10 en Scope 12 in één bezoek worden uitgevoerd?

Ja. Het blijven twee aparte inspecties met elk een eigen rapport, maar ze kunnen in één bezoek worden gepland.

Wat als ik de documentatie van mijn zonnepanelen niet heb?

Vraag die op bij de installateur. Ontbreekt de documentatie, dan wordt dat als constatering vastgelegd. Na het aanleveren kan dat punt worden afgemeld.

Is een oud gebouw lastiger te keuren?

Niet lastiger, wel vaak uitgebreider. Oude installaties zijn meestal in stappen gegroeid. Elk deel wordt getoetst aan de versie van NEN 1010 die gold toen het werd aangelegd, dus een oud gebouw hoeft niet in zijn geheel aan de nieuwste norm te voldoen.