Scope 12 op een bedrijfsdak in Alphen aan den Rijn: 38 constateringen bij een installatie van twee jaar oud

Op het platte dak van een bedrijfsverzamelgebouw in Alphen aan den Rijn liggen sinds 2024 zonnepanelen. Twee velden: 15 panelen op het hoge dak en 36 panelen op het lage dak, samen ruim 20 kWp. De verzekeraar vroeg om een Scope 12-inspectie.

Dit was niet de eerste inspectie. Eerder was er al een Eerste Bijzondere Inspectie (EBI) uitgevoerd door een ander inspectiebedrijf. Daarna zou de installateur de gebreken hebben hersteld, en hij leverde een herstelrapport aan. De eigenaar vroeg mij om de installatie opnieuw te inspecteren en dat herstel na te lopen.

Vanaf de grond zag de installatie er netjes uit. Op het dak vond ik 38 constateringen: 1 serieus, 33 gering en 4 opmerkingen. Veel punten waren niet hersteld, of op een manier die nog steeds niet goed was. En sommige punten waren bij de eerste inspectie niet opgemerkt, zoals de te kleine omvormer waar ik hieronder op terugkom.

Wat goed was

Eerst het goede nieuws. De metingen aan de strings waren in orde: de isolatieweerstand lag ruim boven de grenswaarde, en de aardlekbeveiliging van beide omvormers schakelde binnen de gestelde tijd uit. De panelen zelf werkten.

De constateringen zaten vooral in de manier waarop de installatie op het dak is gelegd en aangesloten.

Wat ik op het dak aantrof

Vereffening
De vereffeningskabel die van binnen naar het dak komt, was niet aan het veld bevestigd. Dat is de serieuze constatering. Bij de doorgangsmeting vond ik op twee plekken geen goede verbinding tussen de vereffening en het frame van het veld. Ook lag de vereffeningskabel op veel plekken los op het dak, werd een draadgoot als vereffening gebruikt en waren voor de bevestiging te grote oogjes gebruikt.

Kabels en stekkers

• Over beide velden lagen kabels en stekkers los op het dak, op sommige plekken onder een plakstrip bij een dakovergang.
• Op meerdere plekken lag ballast op de kabels, met scherpe randen.
• Op beide velden waren stekker en contrastekker gebruikt die niet bij elkaar passen. NEN 1010 schrijft voor dat stekker en contrastekker van hetzelfde merk en type zijn. Het Technisch Document 18 van SCIOS, waaraan een Scope 12-inspectie moet voldoen, noemt daarnaast een beperkt aantal geteste combinaties die de inspecteur mag accepteren.
• Bij de omvormer waren stekkers niet goed aangedraaid.
• Op het hele veld zat roest op contacten. Er was materiaal gebruikt dat niet geschikt is voor buiten.

Plus en min
De plus- en minkabels gingen samen door dezelfde dakdoorvoer en dezelfde buis, zonder mechanische bescherming tegen scherpe randen. Ook lagen AC- en DC-kabels in dezelfde draadgoot. Onder de panelen waren de minkabels niet per string langs de plus gevoerd, waardoor er lussen ontstaan.

Ballast
Op diverse plekken waar ballast hoort te liggen, waren de bakken leeg. Vooral bij de laatste rijen lag veel minder ballast dan bij de rest. Een ballastplan was niet beschikbaar, dus ik kon niet controleren hoeveel ballast er volgens de berekening hoort te liggen.

De omvormer paste niet bij het veld

Een opvallende constatering ging niet over veiligheid, maar over opbrengst. Volgens de tekening en de berekening hoorde bij het lage dak (36 panelen, bijna 15 kWp) een omvormer van 12 kW. Er hing een omvormer van 6 kW. Daardoor kan een groot deel van het vermogen van dit veld niet worden benut. Ook hing de omvormer niet volgens de handleiding: aan de zijkanten en de bovenkant hoort vrije ruimte te zijn voor de koeling.

Daarnaast ontbraken op de omvormers het waarschuwingspictogram voor blijvende spanning en de labels op stroomketens en schakelaars. Het stringplan klopte niet met de werkelijkheid: op tekening één string, in werkelijkheid twee.

Ook in de meterkast: een gevaarlijke situatie

Voor de Scope 12-inspectie meet ik ook in de meterkast, waar de zonnestroominstallatie op de rest van het gebouw is aangesloten. Daar trof ik een gevaarlijke situatie aan: een deel van de beschermingsleiding was bij de aardklem niet doorgelust. Dat heb ik ter plekke direct veiliggesteld.

Het beeld van een slordige oplevering beperkte zich niet tot de zonnepanelen. Ook bij de buitenverlichting op het dak lagen kabels en lasdozen los op het dak en waren aansluitingen niet goed gemaakt.

Wat de eigenaar moet doen

De meeste constateringen zijn gering, maar het zijn er veel. Ze zijn op te lossen door de installateur die het systeem heeft gelegd, of door een andere installateur:

1. De vereffening deugdelijk aan het veld bevestigen en opnieuw doormeten.
2. Kabels en stekkers vastzetten aan het frame, los van het dak en de ballast.
3. Niet passende stekkers vervangen door passende combinaties.
4. Plus en min gescheiden en beschermd door het dak voeren, AC en DC gescheiden.
5. De ballast aanvullen volgens een ballastplan.
6. Pictogrammen en labels aanbrengen en het stringplan bijwerken.

Of de omvormer wordt vervangen, is een keuze van de eigenaar. Het is geen veiligheidseis.

Het rapport geeft de eigenaar een onafhankelijke, onderbouwde basis om de installateur aan te spreken op de oplevering.

De les voor andere eigenaren van zonnepanelen

• Een herstelrapport is geen garantie. Laat het herstel onafhankelijk controleren, zeker als u twijfelt aan de kwaliteit van het werk.
• Vraag bij oplevering om de volledige documentatie: legplan, stringplan, eendraadschema, ballastplan en de datasheets.
• Controleer of de geplaatste omvormer overeenkomt met het ontwerp.
• Laat een zonnestroominstallatie niet pas inspecteren als de verzekeraar erom vraagt. Hoe eerder fouten worden gevonden, hoe eerder u de installateur erop kunt aanspreken.

Meer weten? Lees over de Scope 12 keuring, de belangrijkste gebreken bij Scope 12-keuringen of inspecties in Alphen aan den Rijn.

Veelgestelde vragen

Wat is een Eerste Bijzondere Inspectie (EBI) bij Scope 12?

De eerste Scope 12-inspectie van een zonnestroominstallatie. Daarbij wordt de hele installatie beoordeeld, inclusief de documentatie.

Zijn veel geringe constateringen erg?

Elke constatering moet worden hersteld. Geringe constateringen hebben een gematigd risico, maar veel kleine punten bij elkaar laten zien dat de installatie niet zorgvuldig is gelegd.

De installateur zegt dat alles is hersteld. Moet ik dat laten controleren?

Na een inspectie meldt u het herstel af met foto's of met een herinspectie. Twijfelt u aan de kwaliteit van het herstel, laat het dan onafhankelijk nalopen. In deze case bleek een groot deel niet of niet goed hersteld.