Batterijopslag in je bedrijf: zo houd je het veilig

Steeds meer bedrijven zetten een batterij naast hun zonnepanelen. Om stroom op te slaan, om pieken af te vangen of omdat het net vol zit. Een batterijsysteem is een prima investering, maar het brengt ook nieuwe risico's mee die je met een gewone elektrische installatie niet had.

Vorige week schreef ik over wat een batterij betekent voor je verdeler. Op dag 3 van de BESS-opleiding bij Boschrijk Power Academy, gegeven door docent en mede-eigenaar Bart van den Bosch, ging het over de volgende stap: hoe houd je een batterijsysteem veilig, hoe werk je er veilig aan en waar let een inspecteur op? Dit zijn de punten die ik meeneem.

1. Hoe elektriciteit een brand veroorzaakt

Een elektrische installatie veroorzaakt brand als er ergens te veel warmte ontstaat. Dat gebeurt meestal door een van deze vijf oorzaken:

1. een slechte verbinding (overgangsweerstand)
2. overbelasting
3. kortsluiting
4. een vlamboog
5. oververhitting

Vaak is het een combinatie. In de opleiding werd ook duidelijk gemaakt dat veel materialen in een gebouw, zoals hout, papier en kabelisolatie, rond de 300 graden kunnen gaan branden. Daarom kijk ik bij elke inspectie met de warmtebeeldcamera naar verbindingen. Een verbinding hoort niet warm te worden. Wordt hij dat wel, dan is er een overgangsweerstand, en dat is het begin van dit rijtje.

2. Lithium is een gevaarlijke stof

De meeste batterijsystemen werken met lithium. Lithium-batterijen vallen onder de gevaarlijke stoffen, net als benzine en olie. Daarom gelden er richtlijnen voor:

• PGS 37-1 gaat over energieopslagsystemen met lithium-batterijen. De nieuwste versie (1.1) is van april 2026. De richtlijn werkt met scenario's en risico's: wat kan er misgaan, en welke maatregelen horen daarbij.
• PGS 37-2 gaat over de opslag van losse lithium-batterijen.

Het grote risico heet thermal runaway. Daarbij zet een opwarmende cel een kettingreactie in gang, waardoor de temperatuur niet meer te stoppen is. Een brandende lithium-batterij is lastig te blussen, omdat hij zelf gassen produceert. Je kunt hem dus niet zomaar "afsluiten van zuurstof".

Dat betekent niet dat batterijen gevaarlijk zijn. Het betekent wel dat de plek, de brandwerendheid, de detectie en de bereikbaarheid voor de brandweer goed geregeld moeten zijn. Ook je verzekeraar en de omgevingsdienst kunnen eisen stellen.

3. Veilig werken aan een batterij is anders

Bij een gewone installatie schakel je de spanning af, en dan kun je veilig werken. Een batterij kun je niet spanningsloos maken. De cellen houden hun spanning. Daarom werk je bij gelijkspanning met vier stappen in plaats van vijf: aarden en kortsluiten, wat je bij wisselspanning wel doet, is bij een batterij juist gevaarlijk.

Voor de veilige bedrijfsvoering van batterijsystemen vanaf 25 kWh is er NEN 4288, als aanvulling op NEN 3140. Wie aan of bij een batterijsysteem werkt, moet de risico's kennen, de juiste beschermingsmiddelen gebruiken en beschikken over de actuele documentatie van de fabrikant. Een opvallend punt uit de opleiding: ook bij een kleiner systeem kan een vlamboog zo veel energie hebben dat je er niet zonder bescherming dichtbij mag werken.

4. Waar een inspecteur op let

Bij een inspectie van een installatie met een batterijsysteem kijk ik onder andere naar:

• de maatregelen uit PGS 37-1
• de warmte in de installatie, met de warmtebeeldcamera
• de beschermingsleiding en de isolatieweerstand
• de werking van de aardlekbeveiliging
• de kortsluitstroom en de impedantie
• het spanningsverlies
• de opgetelde stromen in de verdeler (zie het vorige artikel)
• of de omvormer goed is ingesteld, bijvoorbeeld op het juiste land, en uitschakelt als het net wegvalt

SCIOS werkt aan een inspectieregeling voor energieopslag als module onder Scope 10. De ingangsdatum is nog niet definitief. Met deze opleiding ben ik er klaar voor zodra het zover is.

Wat betekent dit voor jou?

Heb je een batterijsysteem in je bedrijf, of ben je het van plan? Loop dan deze punten na:

1. Staat het batterijsysteem in je RI&E? De risico's moeten vooraf zijn beoordeeld.
2. Is de documentatie aanwezig? Denk aan de instructies van de fabrikant, de schema's en de noodprocedure.
3. Is de plek goed gekozen? Let op brandwerendheid, detectie, ventilatie en bereikbaarheid voor de brandweer.
4. Weet je verzekeraar ervan? Steeds meer verzekeraars stellen eisen aan batterijopslag.
5. Is de aansluiting gecontroleerd? In de praktijk zit het risico vaak niet in de batterij zelf, maar in de aansluiting in de verdeler. Lees bijvoorbeeld deze praktijkcase van een thuisbatterij.

Wil je dat ik meekijk? Voor bedrijven kan dat tijdens een Scope 10 inspectie. Voor woningen is er de Woningkeuring Elektra met de module voor zonnepanelen, batterij en laadpaal.

Meer weten over de opleiding? Kijk op boschrijk.nl.

Veelgestelde vragen

Is een batterij in een bedrijfspand gevaarlijk?

Niet als hij goed is geplaatst, aangesloten en onderhouden. Lithium-batterijen vallen wel onder de gevaarlijke stoffen. Daarom gelden er richtlijnen zoals PGS 37-1 en moet je letten op de plek, brandwerendheid, detectie en bereikbaarheid voor de brandweer.

Wat is PGS 37?

PGS 37 is een richtlijn voor lithium-batterijen. PGS 37-1 gaat over energieopslagsystemen, PGS 37-2 over de opslag van losse batterijen. De richtlijn beschrijft risico's en de maatregelen die daarbij horen.

Waarom is een brandende lithium-batterij moeilijk te blussen?

Bij thermal runaway warmt de batterij zichzelf steeds verder op en maakt hij zelf brandbare gassen aan. Zuurstof afsluiten is dan niet genoeg.

Kan ik een batterij spanningsloos maken om eraan te werken?

Nee. De cellen van een batterij houden hun spanning. Daarom gelden er voor werken aan batterijen aparte regels, zoals NEN 4288 als aanvulling op NEN 3140, en werk je bij gelijkspanning in vier stappen.