NEN 3140 keuring van vast opgestelde machines: praktijkcase bij een scheepsbouwer in Rotterdam

Bij een NEN 3140 keuring denken veel bedrijven meteen aan twee dingen: de meterkast en de jaarlijkse test van handgereedschap met een stekker. Maar hoe zit het met de zware, vast opgestelde machines op de werkvloer? Afgelopen periode voerde AMG-Inspecties een NEN 3140 keuring uit bij een grote scheepsbouwer in Rotterdam, een bedrijf in scheepsbouw en metaalbewerking. De machines daar hebben geen stekker, maar zijn vast aangesloten met bedrading rechtstreeks in de groepenkast. Precies die categorie wordt bij reguliere inspecties weleens over het hoofd gezien.

Wat is een NEN 3140 keuring en wat valt eronder?

Een NEN 3140 keuring is de periodieke inspectie waarmee u aantoont dat uw elektrische installatie en uw elektrische arbeidsmiddelen veilig te gebruiken zijn. De norm is de praktische uitwerking van uw verplichting uit de Arbowet om medewerkers een veilige werkplek te bieden. Er zijn drie onderdelen die in de praktijk uit elkaar lopen:

• De installatie: hoofdverdeler, onderverdelers, groepen, aarding en vereffening.
• Verplaatsbare arbeidsmiddelen: handgereedschap en apparatuur met een stekker.
• Vast opgestelde machines: machines die met vaste bedrading in een groepenkast zijn aangesloten en dus niet los te testen zijn op een teststation.

Die derde groep is de blinde vlek. Een machine zonder stekker kan niet even naar de werkbank worden gebracht, dus wordt hij in de haast overgeslagen of alleen visueel bekeken. Meer achtergrond over de scope van zo'n inspectie leest u in NEN 3140 inspectie bedrijfspand uitgelegd en in NEN 3140 machinepark keuring.

Waarom vast opgestelde machines in de scheepsbouw extra aandacht vragen

In de scheepsbouw en metaalbewerking werken vakmensen tussen zware, geleidende metalen constructies. Dat verandert het risicoprofiel volledig. Een klein isolatiedefect dat in een kantooromgeving nog onopgemerkt blijft, kan hier direct spanning op een metalen constructie zetten waar iemand met beide handen aan staat. Twee punten wegen daarom het zwaarst.

Werken de noodstoppen nog feilloos?

Bij zware mechanische bewerkingen is een directe en betrouwbare uitschakeling geen luxe maar bittere noodzaak. Noodstoppen worden jaren niet gebruikt en juist dan blijkt bij een beproeving dat een contact vervuild is, dat de stop de machine wel stilzet maar niet spanningsvrij maakt, of dat de resetprocedure niet werkt zoals bedoeld. Dat test u alleen door de noodstop daadwerkelijk te bedienen en het resultaat te meten.

Is de aardvereffening 100 procent in orde?

Omdat de machines en de omliggende constructies van metaal zijn, moet bij een intern elektrisch defect de spanning direct en veilig via de behuizing worden afgevoerd, zonder dat de operator gevaar loopt. Wij meten daarom de doorverbinding van de beschermingsleiding, de potentiaalvereffening naar omliggende constructies en de isolatieweerstand van de machine. Een losgetrilde vereffeningsbout achter een machinepaneel is een klassieke bevinding, en met de trillingen van metaalbewerking is dat geen theoretisch scenario.

Hoe verloopt een NEN 3140 keuring van een vaste machine?

De aanpak wijkt af van een gewone apparatentest, omdat de machine op zijn plek blijft en per stuk spanningsvrij moet worden gemaakt.

1. Inventarisatie: welke machines zijn vast aangesloten, uit welke groep komen ze en wie is de bedieningsverantwoordelijke?
2. Visuele inspectie: behuizing, wartels, kabelinvoeren, beschadigde leidingen, ontbrekende panelen, opschriften en de staat van de schakel- en beveiligingscomponenten.
3. Metingen en beproevingen: continuïteit van de beschermingsleiding, isolatieweerstand, aanraakspanning, werking van de aardlekbeveiliging en het functioneren van de noodstop.
4. Beoordeling: bevindingen worden ingedeeld naar risico, zodat u weet wat direct moet en wat u kunt plannen.
5. Keuringssticker en rapport: elke goedgekeurde machine krijgt een geldige sticker en komt terug in het rapport met een unieke aanduiding.

Bij deze scheepsbouwer hebben wij met gerichte metingen en beproevingen alle vaste machines onafhankelijk gekeurd. Ze zijn weer voorzien van een geldige keuringssticker, zodat de werkgever zwart-op-wit voldoet aan de Arbowet, mocht er onverhoopt iets gebeuren op de werkvloer.

Wat de keuringssticker en het rapport u opleveren

Een keuringssticker is geen decoratie. Bij een ongeval of bij een schadeclaim is de eerste vraag altijd of u kunt aantonen dat het arbeidsmiddel op het moment van gebruik gekeurd was. Zonder registratie staat u met lege handen, ook als de machine technisch in orde was. Met een rapport per machine, een duidelijke risico-indeling en een sluitende registratie is dat aantoonbaar. Hoe u zo'n rapport leest, staat in hoe leest u een elektrisch inspectierapport.

Onze onafhankelijke rol: wij keuren en meten, maar repareren niet

AMG-Inspecties verkoopt geen onderdelen en voert geen herstelwerk uit. Daardoor bent u verzekerd van een objectief oordeel over de Arbo-veiligheid van uw machinepark. Een partij die zelf de reparatie mag uitvoeren, heeft altijd een belang bij het aantal bevindingen. Wij hebben dat belang niet, en dat maakt het verschil tussen een lijst met verkooppunten en een lijst met echte risico's. Zie ook interne keurmeester versus onafhankelijke inspecteur en waarom u een onafhankelijke inspecteur inschakelt.

Werkgebied: Rotterdam en de rest van de Randstad

Deze inspectie voerden wij uit in Rotterdam, waar veel maakindustrie, scheepsbouw en metaalbewerking zit. Vanuit Alphen aan den Rijn werken wij in heel de Randstad, onder andere in Den Haag, Amsterdam en Utrecht. Productielocaties plannen wij in overleg, ook buiten de reguliere productietijden, zodat uw werkvloer zo kort mogelijk stilstaat.

Veelgestelde vragen over de NEN 3140 keuring van machines

Wie mag een NEN 3140 keuring uitvoeren?

Een aantoonbaar vakbekwaam persoon die door de werkgever schriftelijk is aangewezen, met de juiste opleiding, ervaring en meetmiddelen. Uitgebreid antwoord: wie mag een NEN 3140 inspectie uitvoeren.

Hoe vaak moet een NEN 3140 keuring worden herhaald?

De frequentie volgt uit een risicobeoordeling: gebruiksintensiteit, omgeving en de kans op beschadiging. In een metaalbewerkingsomgeving met trillingen, vocht en metaalstof is een korter interval logisch dan in een kantoor. Zie wanneer u een NEN 3140 inspectie uitvoert.

Is een NEN 3140 keuring verplicht?

De Arbowet verplicht u om arbeidsmiddelen en de elektrische installatie veilig te houden en dat aantoonbaar te maken. NEN 3140 is de erkende manier om die verplichting in te vullen, dus in de praktijk komt het op een verplichting neer.

Vallen vast aangesloten machines onder de installatie of onder de arbeidsmiddelen?

Ze zitten op de grens. De voeding en de groep horen bij de installatie, de machine zelf is een arbeidsmiddel. Spreek daarom vooraf af dat beide onderdelen in de opdracht zitten, anders valt de machine tussen twee inspecties door.

Wat is het verschil met een Scope 10 keuring?

Een NEN 3140 keuring gaat over veilig werken en veilig gebruik. Een Scope 10 keuring beoordeelt het brandrisico van de installatie en wordt meestal door de verzekeraar gevraagd. Zie Scope 10 of NEN 3140.

Moet de productie stil voor de keuring?

Niet de hele productie, wel de machine die wordt gekeurd. Wij werken per machine en in overleg met uw planning, zodat de stilstand beperkt blijft tot enkele minuten per machine.

Worden de vaste machines in uw productieomgeving periodiek los getest?

Zo niet, dan is er een deel van uw machinepark waarvan niemand zwart-op-wit kan aantonen dat het veilig is. Vraag een vaste prijs voor een NEN 3140 keuring aan of neem contact op om uw machinepark kort door te nemen. Rapport binnen 48 uur, vanuit Alphen aan den Rijn in heel de Randstad.